23 Nisan 1929

Eski gazetelerde 23 Nisan bayramı hakkında neler yazılmış bir araştırayım dedim. İnternette kısa bir araştırma ile bulabildiğim eski bir gazete, 23 Nisan 1929 tarihli, 92 yıl öncesine ait Cumhuriyet gazetesiydi. Gazeteyi okudukça, hayretler içinde kalıyorum. Kullanılan dil, ele alınan konular, konuların sunuş şekli, verilen reklamlar, reklam metinleri, imla kuralları her şey ama her şey bambaşka. Okudukça doksan iki yıl öncesinde memleketin manzara-i umumiyesini daha iyi anlıyorum.

Araştırdıkça iki konu çok dikkatimi çekti ve sizlerle paylaşmak istiyorum.

Anlaşılan şu ki, o tarihlerde henüz bayramın adı yok. Metinlerde Milli Bayram olarak geçiyor. Gazetenin “En Büyük Mes’ele” başlıklı baş yazısında Yunus Nadi, 23 Nisanın çoçuk günü yapılması fikrinin kendisine ait olduğunu şu sözlerle bildiriyor. Yazım hatalarıyla ve dönemin imla kurallarıyla aynen aktarıyorum:

23 Nisan 1929, Cumhuriyet Gazetesi

“23 nisanın çocuk günü yapılması fikrini ilk ileriye süren ben imişim. Himayetietfalin, yani şimdiki ifadesile Çucukları Koruma cemiyetinin reisi olan Doktor Fuat Bey bunu vesaika müsteniden böyle tesbit etmekte ısrar ediyor.

Demk ki bir milletin hayatında en büyük rolü oynıyacak olan bir mes’ele de bugün hakikat haline gelen bir keyfiyetin tahakkukuna, hiç olmazsa ifadesine ben sebep olmuşum. ”

Bu konuyu ilk defa duyuyorum. Çocukluğumuzda bize öğretilen veya hatırımda kalan ise 23 Nisanı Atatürk’ün çocuklara armağan ettiğidir. Kaynağının Yunus Nadi olduğunu ise şimdiye kadar hiç duymamıştım.

Çocuk Bayramının ilk amacının kimsesiz çocuklar için fon yaratmak veya en azından toplumda bir farkındalık yaratmak olduğu anlaşılıyor. Daha sonraları bu bayramın kapsamı değişerek ve kısmen de içi boşaltılarak kimsesiz çocukların değil de “görece” varlıklı çocukların süslü-püslü şık kıyafetler giydirilerek boy gösterdiği törenler haline geliyor veya getiriliyor. Önemli bulduğum ve sizlerle paylaşmak istediğim ilk konu buydu.

Paylaşmak istediğim ikinci konu ise bayramın adı ile ilgili. 23 Nisan, 1921’de çıkarılan 23 Nisan’ın Milli Bayram Addine Dair Kanun ile, Türkiye’nin ilk ulusal bayramı olmuştur. İlk kez ortaya çıkan bu bayramda ne ulusal egemenlikten ne de çocuklardan söz edilmektedir. Zaten daha o yıllarda Osmanlı saltanatı hala kanunen hüküm sürmektedir. 1 Kasım 1922’de saltanatın kaldırılmasıyla 1 Kasım, Hâkimiyet-i Milliye Bayramı (Ulusal Egemenlik Bayramı) olarak kabul edilmiştir. Daha sonraki yıllarda, TBMM’nin açılış tarihi olan 23 Nisan “Milli Hakimiyet Bayramı” olarak kutlanmış ve bu durum 1 Kasım’ın uzun vadede bayram olarak unutulmasına neden olmuştur.

Ama anlaşılan şu ki, dinbaz kesim bunu unutmamıştır. 23 Nisan bayramı sırasında çeşit çeşit gerekçelerle bayram kutlamaları geçiştirilmeye, kutlu doğum haftalarıyla gölgede bırakılmaya çalışılması bu durumu yeteri kadar açıklıyor sanırım.

Bayramın şu anki adı ne zaman mı belirlenmiş? 1981’de darbe zamanlarında Millî Güvenlik Konseyi bayramlar ve tatillerle ilgili kanunda yaptığı değişiklikle o güne kadar kanunen adı konmamış bir şekilde kutlanan bayrama “Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı” adını vermiştir.

Sizlerin de muhtemelen duymadığınız ve duyunca beğeneceğiniz düşüncesiyle, sizlerle de paylaşmak istedim.

Hepimizin “Milli Bayramı” kutlu olsun.

23 Nisan 1929 Cumhuriyet Gazetesi, 8 sayfa

Gazate sayfalarını büyütmek için, ilgili sayfayı tıkladıktan sonra açılan sayfanın sağ alt köşesindeki Tam Boyutta Gör linkini tıklayın.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

WordPress.com'da bir web sitesi veya blog oluşturun

Yukarı ↑

%d blogcu bunu beğendi: